España e o multilateralismo
España está firmemente comprometida co fomento de institucións multilaterais fortes e lexítimas que permitan avanzar cara a un mundo en paz, no que se protexan os dereitos básicos do ser humano e no que se fomente un desenvolvemento compatible coa cohesión social e coa preservación do medio ambiente.
Para a consecución deste obxectivo, a instancia de maior lexitimidade global é a Organización das Nacións Unidas. España avoga e defende o papel central da Organización na defensa dunha orde internacional baseada en regras, o Estado de Dereito e un multilateralismo inclusivo e reforzado.
O Ministro de Asuntos Exteriores de España, José Manuel Albares, intervén na sede de Nacións Unidas con motivo do primeiro ano da invasión de Rusia a Ucraína, en Nova York (EE.UU). EFE
Que son as Nacións Unidas?
As Nacións Unidas (ONU), fundadas en 1945 despois da Segunda Guerra Mundial, teñen como obxectivo manter a paz e a seguridade internacionais , respectar e protexer os dereitos humanos e lograr o desenvolvemento sostible . Con 193 estados membros, a Organización é un piar fundamental para abordar os desafíos globais contemporáneos, desde o cambio climático ata a gobernanza da intelixencia artificial. España uniuse á Organización en 1955.
As Nacións Unidas levan a cabo o seu traballo a través de varios organismos nos que participan os estados membros. Os principais son:
- A Asemblea Xeral, o foro deliberativo mundial de maior rango, onde todos os estados membros se reúnen para discutir e coordinar políticas globais.
- O Consello de Seguridade, responsable de manter a paz e a seguridade internacionais, ten a facultade de recomendar medidas para resolver disputas e autorizar o uso da forza. Está composto por 15 membros, divididos en dous grupos: membros permanentes (os Estados Unidos, o Reino Unido, a Federación Rusa, a China e Francia), que teñen poder de veto, e membros rotatorios (un total de dez países elixidos pola Asemblea Xeral por un período de dous anos a nivel rexional).
- O Consello Económico e Social (ECOSOC), que promove a cooperación económica e social en áreas como o desenvolvemento sostible e os dereitos humanos.
- A Corte Internacional de Xustiza (CIJ), o gardián institucional do sistema das Nacións Unidas, é a responsable de resolver as disputas entre os estados e de emitir opinións consultivas sobre a aplicación do dereito internacional. Está composta por 15 xuíces elixidos pola Asemblea Xeral e o Consello de Seguridade.
Tamén conta cun Secretario Xeral , actualmente o portugués António Guterres, ao que depende a Secretaría, e diversas axencias, fondos e programas que se ocupan de aspectos específicos da cooperación internacional. As principais axencias especializadas da ONU son: a Organización das Nacións Unidas para a Agricultura e a Alimentación (FAO), a Organización Mundial da Saúde (OMS), a Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO), o Programa Mundial de Alimentos (PMA), o Programa das Nacións Unidas para o Desenvolvemento (PNUD), o Programa das Nacións Unidas para o Medio Ambiente (PNUMA), o Fondo de Poboación das Nacións Unidas (UNFPA), o Fondo das Nacións Unidas para a Infancia (UNICEF), a Axencia das Nacións Unidas para os Refuxiados (ACNUR), a Organización Internacional para as Migracións (OIM) e ONU Mulleres.
Dentro do sistema de xustiza internacional, a Corte Penal Internacional (CPI) foi establecida o 17 de xullo de 1998 a través do Estatuto de Roma. A CPI é un órgano xudicial independente que pode exercer xurisdición sobre as persoas acusadas de cometer xenocidio, crimes contra a humanidade, crimes de guerra e crimes de agresión. A CPI mantén un acordo de cooperación coas Nacións Unidas, pero non forma parte do sistema das Nacións Unidas.
O ministro Albares co secretario xeral da ONU, António Guterres. EFE
España e o Consello de Seguridade
España foi membro electo do Consello de Seguridade cinco veces, a máis recente na lexislatura 2015-2016. Durante esta última lexislatura, España promoveu a adopción, entre outras, das seguintes Resolucións, exemplos do compromiso de España coa paz e a seguridade a nivel mundial:
- Resolución 2242, que renovou a axenda Mulleres, Paz e Seguridade sobre a promoción da participación das mulleres nos procesos de paz e a loita contra a violencia sexual nos conflitos armados.
- A Resolución 2250, a primeira en recoñecer o papel da mocidade na prevención e resolución de conflitos.
- A Resolución 2286, a primeira sobre a protección da atención médica en conflitos armados, condena os ataques contra o persoal médico e os hospitais.
España presenta a súa candidatura para ser membro electo do Consello de Seguridade para o mandato 2031-2032.
Mantemento da paz e a seguridade internacionais. Participación en misións de mantemento da paz. A Axenda Mulleres, Paz e Seguridade .
A prevención e a mediación de conflitos son prioridades da política exterior española, tal e como se describe na Estratexia de Acción Exterior de España 2025-28 e na súa Estratexia de Diplomacia Humanitaria 2023-26. España considera esencial a diplomacia preventiva , que integra o desenvolvemento sostible, a paz, a gobernanza, os dereitos humanos e o Estado de dereito. Polo tanto, apoia plenamente a Nova Axenda para a Paz (2023) e o Pacto para o Futuro (2025) do Secretario Xeral das Nacións Unidas , que abordan a proliferación de conflitos e os desafíos do século XXI, facendo fincapé na prevención de conflitos e abordando as súas causas profundas para lograr un mundo máis pacífico e seguro.
España é un dos maiores contribuíntes ás operacións e misións de mantemento da paz das Nacións Unidas. Desde 1989, España contribuíu con máis de 137.000 homes e mulleres das Forzas Armadas e das Forzas de Seguridade do Estado a máis de cincuenta operacións de mantemento da paz en países como Mozambique, Bosnia e Hercegovina, Afganistán e Haití. Actualmente, o maior continxente de persoal de mantemento da paz español, con case 700 efectivos, está despregado na Forza Provisional das Nacións Unidas no Líbano (UNIFIL).
A Axenda Mulleres , Paz e Seguridade, establecida no ano 2000 pola resolución 1325 do Consello de Seguridade, é un elemento central da diplomacia preventiva. Nela proclámase unha maior participación das mulleres na prevención e resolución de conflitos, garante a protección dos seus dereitos humanos e asegura o seu acceso á xustiza e aos servizos antidiscriminación. España está firmemente comprometida coa Axenda Mulleres, Paz e Seguridade, que incorporou á súa política exterior e de seguridade. Aprobou tres Plans de Acción para a súa aplicación, sendo o máis recente o Terceiro Plan de Acción Nacional sobre Mulleres, Paz e Seguridade 2025-30. España, xunto con outros países iberoamericanos, forma parte da Rede Iberoamericana de Mulleres Mediadoras, creada en xuño de 2023 en Madrid.
España e a reforma do sistema multilateral e das Nacións Unidas
España avoga por adaptar os marcos de gobernanza multilaterais para responder eficazmente aos desafíos globais como o cambio climático, a crecente desigualdade, a transformación dixital e os riscos para a saúde global.
O compromiso de España coa reforma do sistema multilateral reflíctese en accións en diversas áreas, incluída a acollida da Cuarta Conferencia Internacional sobre Financiamento para o Desenvolvemento en Sevilla (2025), que reafirmou a importancia do sistema multilateral e estableceu unha folla de ruta para renovar a arquitectura do financiamento para o desenvolvemento sostible. Ese mesmo ano, España codirixiu, xunto con Costa Rica, o proceso intergobernamental para establecer o recentemente creado Panel Científico Internacional Independente e o Diálogo Global sobre a Gobernanza da Intelixencia Artificial , que ten como obxectivo sentar as bases para unha gobernanza da IA baseada nos dereitos humanos universais e que facilite a consecución dos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible.
España avoga por un Consello de Seguridade reformado , máis representativo da realidade xeopolítica, democrático, transparente e con maior responsabilidade, cun maior número de membros non permanentes e con restricións ao poder de veto dos membros permanentes, como paso previo á súa completa abolición.
Máis información
-Tradución realizada mediante ferramentas automáticas-